Kopalnia Złota „Aurelia” w Złotoryi

Pierwsza wielka „gorączka złota” w okolicach Złotoryi miała miejsce na przełomie XI i XII w. Tereny w dolinie rzeki Kaczawy były jednymi z najbogatszych w Europie pokładów żwirów złotonośnych, które zawierały 0,15 – 0,2 g/t złota. Rocznie wydobywano do 50 kg czystego złota. Osada otrzymała prawa miejskie w 1211 r. i jest najstarszym miastem polskim. Pozyskiwanie złota zakończyło się po wojnach napoleońskich. Wielokrotne późniejsze próby reaktywacji wydobycia były nieopłacalne, z uwagi na wyczerpanie zasobów złota. Przyjmuje się, że przez wieki wydobyto w rejonie miasta łącznie około 5 ton złotego kruszcu.
Sztolnię na zboczu Góry św. Mikołaja o blisko 100 m długości wydrążono w 1660 r., jako sztolnię poszukiwawczą rud miedzi. Rok później w pobliskiej prowizorycznej hucie uzyskano nieznaczne ilości miedzi z dodatkiem srebra z wydobytego urobku – jednak eksploatacja rud była nieopłacalna. Żadne źródła nie mówią czy i ile złota tu wydobyto. Sztolnia została wykuta ręcznie wzdłuż okruszcowanych żył kwarcowych w staropaleozoicznych łupkach i wulkanicznych diabazach.
W roku 1973 sztolnię udostępniono turystom. Prace adaptacyjne prowadzili górnicy z pobliskiej kopalni miedzi Lena. Fakt, że sztolnia nie była bezpośrednio związana z eksploatacją złota, nie pomniejsza jej wartości, jako dzieła dawnego górnictwa. Podczas penetracji sztolni odkryto w roku 1998 pionowy szyb o głębokości 28 m, który od imienia odkrywcy Karola Pawlaczka nazwano „Szybem Karola”, a w listopadzie 2000 roku odkryto nowe odgałęzienia sztolni. Nazwę „Kopalnia Złota Aurelia” nadano sztolni w latach 90-tych, a nawiązuje ona do złota – aurum i jednej z pierwszych XIII wiecznych łacińskich nazw miasta: Mons Aurum z 1217 r.

Nad kopalnią, na wzniesieniu stał kościół p.w. św. Mikołaja otoczony cmentarzem, dlatego mówiono, że w Złotoryi zmarłych „chowano w złocie”. Inne podania mówią, że kopalnia może mieć połączenie z podziemiami kościoła św. Mikołaja, do których jednak wejścia jeszcze nie odnaleziono. Od głównego chodnika odchodzą liczne boczne korytarze oraz szyb wentylacyjny. Sztolnia owiana jest mgłą tajemnicy – nie ma jej zaznaczonej na starych mapach. Nie jest wykluczone, że w 1945 roku część korytarzy Niemcy wysadzili w powietrze, czego dowodem mogą być odnajdywane elementy niemieckiej broni w oczyszczanym „Szybie Karola”.
Temperatura w podziemiach jest stała i wynosi ok. + 8 C. Korytarze są niskie i wąskie o dużej wilgotności. Obiekt niedostępny dla osób niepełnosprawnych. Przed wejściem do sztolni zbudowano duży parking na kilka autokarów.
Kopalnia czynna jest od maja do września, wejścia są biletowane. Administratorem kopalni jest Złotoryjski Ośrodek Kultury i Rekreacji 

 www.zokir.pl/strona/27

Drugim obiektem związanych ze złotem jest miejskie Muzeum Złota zlokalizowane w zabytkowym budynku, pochodzącym z drugiej połowy XVII w., wkomponowanym w mury obronne miasta. Eksponuje się tu historię miasta i jego powiązania z eksploatacją złota oraz przedstawia złożoną mineralogię okolic. Można tu oglądać m.in. różne formy złotego minerału, w tym "kaczawskiego" i minerały złotopodobne, narzędzia i przybory poszukiwawcze oraz kolekcji minerałów i skał czołowych kolekcjonerów dolnośląskich. Administratorem muzeum jest Złotoryjski Ośrodek Kultury i Rekreacji 

 www.zokir.pl/strona/37

Opracował: Andrzej Mateusiak

Galeria

Na mapie