Czarci Młyn w Czerniawie Zdroju

Pod koniec XIX wieku wieś Czerniawa Zdrój (Bad Schwarzbach) była już uzdrowiskiem, liczyła prawie 300 mieszkańców i posiadała ponad 80 domów. Nad Czarnym Potokiem zbudowano w roku 1890 młyn wodny, prawdopodobnie na miejscu starszego, wzmiankowanego w roku 1840.
Dzisiejszy Czarci Młyn wyposażony jest w oryginalne urządzenia i maszyny pochodzące z okresu budowy: mlewnik (do wstępnego rozdrabniania ziarna), śrutownik, gniotownik, elewatory, kosz zbożowo-zasypowy, rury spustowe, mieszarka pozioma, silosy, sortownik i inne elementy typowe dla wyposażenia młynów gospodarczych z przełomu XIX i XX wieku. Do napędu urządzeń służyło drewniane koło wodne nasiębierne o średnicy 650 cm, którego czerpaki obwodowe miały pojemność 50 litrów. Koło znajdowało się w specjalnym pomieszczeniu. Napęd przenoszony był za pomocą przekładni drewnianej na stalowy wał zamocowany pod sufitem. Wał posiadał 12 kół pasowych o różnej średnicy przekazujących moment obrotowy za pomocą pasów transmisyjnych na poszczególne maszyny. W momencie budowy młyn był bardzo nowoczesny i zmechanizowany. Zboże zadawane było do zsypów za pomocą mechanicznych elewatorów. Urządzenia pracowały do roku 1951, kiedy to uszkodzeniu uległa oś koła wodnego. Po sześciu latach napęd wodny zastąpiono silnikiem elektrycznym. Do roku 1998 młyn świadczył usługi młynarskie produkując mąkę. Rok później w młynie zamontowano dodatkowy stuletni piec chlebowy i zaczęto wypiekać chleb.
Czarci Młyn, jako atrakcję turystyczną udostępnił w roku 2004 jego właściciel Adam Pietrasz. Są to dwa pomieszczenia: pokój i kuchnia. Oprócz działających urządzeń młyńskich można obejrzeć: maselnicę, centryfugę do odciągania z mleka śmietany na masło, koziołka do zdejmowania butów, magiel ręczny, żelazko, maszynę do szycia, kołowrotek, lampę naftową, łóżko, stroje, kufer i inne sprzęty niezbędne w gospo-

darstwie. W młynie można zjeść chleb wypiekany wg starych receptur na zakwasie: jasny z mąki śrutowej, pytlowy ze śrutowej i kaszki mannej czy razowy z całego ziarna.Obiekt położony jest w Czerniawie Zdroju przy ul. Lwóweckiej 5, czynny jest codziennie w godz. 10.00-18.00, tel. 0757845325,

www.swieradowzdroj.pl/Czarci-Mlyn/s-151-176.

Młyn w roku 1996 zapisano w rejestrze zabytków.
Właściciel młyna oprowadza po obiekcie po wcześniejszym umówieniu się telefonicznie. Gospodarz obiektu radzi: przed wejściem do młyna trzeba głowy lwa dotknąć, żeby się przed czartem ochronić. Inaczej mąką w oczy sypnie i chleby zabierze. A chleb to sytość, szczęście, dobrobyt. Nazwa Czarci Młyn - wg gospodarza - pochodzi od dwóch czarnych kotów „czartów”, które pilnują, aby myszy i szczury nie czyniły szkód we młynie. Ponoć było ich kiedyś moc. Jest też stara legenda tłumacząca nazwę młyna.
W miejscu dzisiejszego młyna działał bardzo dawno temu drewniany młyn. Jego właścicielem był Bożydar, który ciągle narzekał na biedę i brak klientów, kłopoty z wodą w potoku do napędu młyna i w ogóle na brak szczęścia. Pewnego dnia zjawił się u niego jakiś nieznany, tajemniczy i małomówny, ale pracowity parobek, dzięki któremu i jego pomysłom młynarz stał się w niedługim czasie zamożny. Wkrótce poślubił piękną dziewczynę z sąsiedniej wsi. Im był bogatszy tym stawał się coraz bardziej chciwy i skąpy. Odprawił parobka. Nie był też szczęśliwy w małżeństwie i nie doczekał się potomstwa. Gdy zbliżyła się jego ostatnia godzina i spoczął na łożu śmierci, przybył do niego odprawiony parobek i zabrał młynarza na przechadzkę. Była to droga do... piekła. Dopiero wtedy Bożydar zrozumiał, że poprzez pomoc w bogaceniu się, Czart zyskał jego duszę. Po śmierci młynarza, jego własność szybko została zrujnowana, a po jakimś czasie w miejscu dawnego, drewnianego młyna stanął murowany, którego nazwano "Czarcim".

Opracował: Andrzej Mateusiak

Galeria

Na mapie

Panorama 3d