Most kolejowy nad Jeziorem Pilchowickim i Stacja Pilchowice Zapora



Po katastrofalnej powodzi w 1897 r. prof. dr Otto Intze z Aachen (Akwizgran) opracował kompleksowy projekt budowy zapór, jezior i zbiorników retencyjnych na Bobrze i innych rzekach Sudetów. Sejm Śląski uchwalił tzw. ustawę powodziową w 1900 r. i 2 lata później przystąpiono do pierwszych prac w dolinie Bobru. Koło Pilchowic miała powstać największa w tym czasie zapora kamienno-betonowa w Europie. Aby to zadanie mogło być zrealizowane, przystąpiono w 1902 r. do budowy linii kolejowej z Jeleniej Góry do Lwówka Śląskiego. Koszty budowy tej trasy wliczone były do kosztów budowy zapory, jeziora i elektrowni. Najważniejszą częścią trasy, ze względu na dostawy materiałów na plac budowy, był odcinek z Jeleniej Góry do Pilchowic. Była to początkowo linia zaopatrzeniowa o szerokości toru 860 mm, ale wszystkie budowle techniczne po drodze wznoszono już dla kolei normalnotorowej o prześwicie 1435 mm. Zastosowanie wąskiego toru miało kolosalne znaczenie, bowiem na terenie budowanego zbiornika, a od 1908 r. zapory, położono wiele kilometrów identycznych torów. Dostarczany z Wrocławia cement, stal, maszyny można było bez przeładunku transportować na plac budowy. Wzniesienie mostu nad głęboką doliną przyszłego jeziora i wykucie za nim skalnego tarasu w zboczu Czyżyka (425 m n p m) było najtrudniejszym pod względem technicznym etapem prac.

Stalowy most kratownicowy spoczywa na dwóch kamiennych filarach ustawionych w odległości 85 m od siebie. Jest to rzadko spotykane rozwiązanie inżynieryjne, bowiem tradycyjnie mosty opierają się na przyczółkach na brzegach. Podobnie zbudowany most kolejowy znajduje się w Racławicach Śląskich. Most nad Jeziorem Pilchowickim o podwieszonej konstrukcji kratownicowej jest jednym z najwyższych w Polsce. Ułożone na nim torowisko znajduje się ok. 40 m nad dnem zbiornika. Całkowita długość parabolicznej konstrukcji mostu wynosi 135 m . Tuż za mostem, na 11 km trasy licząc od Jeleniej Góry, znajduje się na wysokości ok. 310 m przystanek kolejowy Pilchowice Zapora. Powstał on na skalnej półce wykutej w stromym zboczu, podpartej od strony jeziora, żelbetowymi arkadami. Są one widoczne od strony zapory nad lustrem wody. Prace skalne i kamieniarskie wykonywali też robotnicy pochodzący z Włoch. Budyneczek stacyjny o konstrukcji ryglowej, tak typowej dla wielu budowli na tej linii, mieścił kiedyś kasę, poczekalnię i bufet. Obok stacji przebiega niebieski szlak turystyczny (wariant głównego szlaku sudeckiego), który do zapory pilchowickiej biegnie wygodną drogą powstałą na dawnym torowisku kolejki wąskotorowej z czasów budowy.

Opracował: Antoni Witczak

Galeria

Na mapie

Panorama 3d