Leśna huta w Szklarskiej Porębie

Szklarska Poręba - to miejscowość malowniczo położona w dolinie rzeki Kamiennej, na pograniczu Karkonoszy i Gór Izerskich. W tych okolicach już od średniowiecza były doskonałe warunki do rozwoju hutnictwa: w dużej obfitości źródlana woda, drewno i kwarc - podstawowe surowce niezbędne do produkcji szkła.
Od XIV w. pojawiły się w Szklarskiej Porębie Dolnej ślady istnienia pierwszych hut szkła. Były to tak zwane huty wędrujące, które w miarę wypalenia drewna w najbliższej okolicy przenosiły się w górę Szklarskiego Potoku. Po raz pierwszy pisemna wzmianka o tutejszej hucie szkła pojawia się w dokumencie z 7.08.1366 r. dotyczącym jej sprzedaży przez Sydila Molsteyna szklarzowi Kuncze. Dokument poświadczył książę świdnicko-jaworski Bolko II Mały i świadczy o istnieniu w Szklarskiej Porębie huty szkła już przed datą jego wystawienia.
Kolejna wzmianka o istnieniu huty szkła w Szklarskiej Porębie pochodzi z około 1450 r. Przypuszczalnie chodzi tutaj o lokalizację huty w Szklarskiej Porębie Górnej w okolicach dzisiejszej Górki Hutniczej. Około 1575 r. znajdują się zapisy o istnieniu huty szkła nad Czeską Strugą (okolice dzisiejszego Muzeum Ziemi JUNA przy ul. Jeleniogórskiej), co świadczy o rozwoju hutnictwa szkła na tym terenie. W 1617 r. rodzina Preusslerów otwiera dużą hutę szkła na Białej Dolinie nad potokiem Bieleń, na miejscu obecnego Domu Wypoczynkowego „Zdrowie”. W 1754 r. uruchomiono hutę szkła na Orlu, gdzie projektowano między innymi szkła barwione w masie czy szkło millefiori.
W 1842 r. doszło do otwarcia największej w Szklarskiej Porębie - huty "Józefiny", która pod zmienioną nazwą jako Huta Szkła Kryształowego „Julia” zaprzestała produkcji w początkach lat 90-tych XX w.
Wielowiekowe tradycje hutnictwa szkła w Szklarskiej Porębie podtrzymuje do dnia dzisiejszego mistrz Henryk Łubkowski, dawny pracownik huty „Julia”. Wykonuje w „Leśnej hucie” przy ul. H. Kołłątaja 2 (tel. 757172303) szkła barwione w masie, ręcznie formowane. „Leśna huta” jest niewielkim zakładem prywatnym, zatrudniającym kilku pracowników, który powstał w 1989 r. Zakład swoją nazwę wziął

od dawnego "szkła leśnego" czyli szkła o specyficznym zabarwieniu zielonkawym bądź szarawym. Piec hutniczy „Leśnej huty” opalany jest gazem technicznym. Mistrz Łubkowski używa dawnych narzędzi i form kuglerskich, co przydaje produkowanym tutaj przedmiotom dodatkowego waloru rzemieślniczej perfekcji tej zanikającej dziś pod Szrenicą profesji, jaką od wieków było hutnictwo szkła. Od 2008 r. co roku w pierwszej połowie lipca odbywają się tutaj międzynarodowe plenery szkła artystycznego o nazwie „EKOGLASS FESTWIAL”. Na miejscu, po uprzednim uzgodnieniu, istnieje możliwość zapoznania się z procesem hutniczym, obejrzenia sztuki ręcznego formowania szkła i zakupu powstających tutaj przedmiotów.

więcej informacji :

www.lesnahuta.pl

Opracował: dr Przemysław Wiater

LITERATURA:

Kwaśny Z., Hutnictwo szkła na Śląsku w latach 1750 - 1850 [w:] „Studia i Materiały do dziejów Śląska”, Wrocław 1973, s.103 - 179;
Trznadel W., Huta szkła kryształowego "Julia" w Szklarskiej Porębie w latach 1841-1963, Wrocław 1966;
Wiater P., Początki hutnictwa szkła w dolinie rzeki Kamiennej w świetle literatury [w:] "Rocznik Jeleniogórski" 1999, s.105-115;
Żelasko S., Graflich Schaffgotsch‘sche Josephinenhütte. Kunstglasfabrik in Schreiberhau und Franz Pohl 1842-1900, Passau, 2005;
Żelasko S., Kolumny szklane na cześć Friedricha Wilhelma IV. Schaffgotschowska manufaktura Josephine w Szklarskiej Porębie na tle powiązań kulturowych Berlina z Kotliną Jeleniogórską w XIX w. [w:] „Rocznik Jeleniogórski” 2003, s. 181-190;

 

Galeria

Na mapie

Panorama 3d