Wiadukt kolejowy w Zgorzelcu – Görlitz

Pod koniec pierwszej połowy XIX wieku na obszarze Prus powstała Kolej Dolnośląsko-Marchijska (Niederschelsich-Mörkichen Eisenbahngesellschaft). Jej głównym zadaniem o „państwowym znaczeniu” była budowa linii kolejowej Wrocław – Berlin, z odgałęzieniem z Węglińca do Drezna (w ówczesnej Saksonii). To na tych liniach zbudowano 1225 mostów i przepustów, w tym wiadukty największe w ówczesnych Niemczech: w Bolesławcu na Bobrze i Zgorzelcu na Nysie Łużyckiej.
Zaprojektowanie wiaduktu w Zgorzelcu podjął się Gustaw Kiessler. Na architekturę wiaduktu wpłynęła inspiracja antycznymi budowlami rzymskimi. Jako pierwowzór podaje się akwedukt Hadriana z II wieku n.e., zaopatrujący w wodę północno-afrykańską metropolię Carthago, położoną w miejscu punickiej Kartaginy, dziś w Tunezji.
Ze względu na ukształtowanie terenu projektant zdecydował się na wiadukt arkadowy z 31 przęsłami na filarach o przekrojach prostokątnych. Przęsła posiadały zróżnicowane rozpiętości, w sześciu sekcjach akcentowanych wzmocnionymi filarami rozdzielczymi, które ozdobiono pilastrami. Ściany boczne łuków zwieńczono fryzem, a cokoły filarów urozmaicono gzymsem na jednakowym poziomie, co porządkowało widok  wiaduktu.  Dzięki  ukształtowaniu  terenu  w  postaci  tarasów,  nie zachodziła

konieczność stosowania dźwigów, a wykorzystywano drewniane pomosty pośrednie i dzięki nim – tani transport poziomy. Budulcem wiaduktu były ciosy granitowe, wydobywane w pobliskim kamieniołomie Königshain, cement sprowadzano aż z Anglii, a wapno z kopalni w Niwnicach pod Lwówkiem Śląskim. Wykonanie prac zlecono zgorzeleckiemu mistrzowi Gustawowi Kiesslerowi w dniu 6 października 1844 r. Nadzór administracyjny sprawował mistrz Herman Weishaupt, a codziennie nadzorował budowę na miejscu mistrz Fischer. Na placu budowy urządzono kuźnię i wytwórnie zaprawy murarskiej. Na budowę zużyto 130 tys. m³ kamieni i 27 tys. m³ drewna sosnowego. Budowę ukończono w dniu 1 lipca 1847 r. Jej koszt wynosił 640 tys. ówczesnych talarów. W dniu 8 maja 1945 roku wiadukt wysadzony został w powietrze przez wycofujące się wojska hitlerowskie. Reparacji dokonały błyskawicznie wojska radzieckie w ciągu kilku tygodni.
Wymiary wiaduktu to: długość dwutorowej jezdni - 480,3 m, szerokość - 8,45 m, a wysokość 35 m od lustra wody granicznej Nysy Łużyckiej. Obiekt można oglądać wyłącznie od dołu, po obu stronach granicy.

Oprac. Andrzej Mateusiak

Galeria

Na mapie