Dom Solny – Lubań

Znajdujący się w Lubaniu „Dom Solny”, zwany też „Domem Zbożowym”, zlokalizowany jest w zachodniej części starego miasta przy pl. Strażackim. Stanowi on jeden z niewielu na Dolnym Śląsku tak dobrze zachowanych obiektów wniesionych w miastach w celach magazynowych. Wybudowano go z funduszy miejscowej Rady Miejskiej w latach 1537-1539, przeznaczając na magazynowanie importowanych produktów, głównie zboża i soli. Wzniesiono go pomiędzy murami obronnymi (wewnętrznym i zewnętrznym), stąd też jego masywna konstrukcja, przystosowana niegdyś zapewne również do celów obronnych. Wschodnia ściana zewnętrzna została wzniesiona przy wykorzystaniu muru wewnętrznego, sięgającego do 2 piętra. Pod koniec XVIII w. budynek podwyższono. Rolę magazynu pełnił aż do XIX w., kiedy to umieszczono w nim więzienie miejskie. W późniejszym czasie miasto wydzierżawia pomieszczenia górne kupcom na magazyny. Obecnie parter i piętro zajmuje jednostka Państwowej Straży Pożarnej, jako magazyn na sprzęt strażacki. Reszta obiektu jest niezagospodarowana, gdyż ugięcie i zniszczenie końcówek belek stropowych uniemożliwia bezpieczne z nich korzystanie.
Jest to obiekt wzniesiony na planie prostokąta o powierzchni ok. 622 m2, którego dłuższy bok wynosi 33,82 m, a krótszy 18,40 m, o kubaturze wynoszącej blisko 10 tys. m3. Jego fundamenty sięgają do 5 m głębokości. Budynek zbudowany z kamienia bazaltowego, nie podpiwniczony, posiadający 4 kondygnacje i strych. Wszystkie stro-

py drewniane, wykonane z desek o grubości 3,5 cm i szerokości do 44 cm. Okna i drzwi są oblicowane cegłą i przesklepione ciosami kamiennymi. W południowej części budynku znajduje się klatka schodowa, składająca się z jednobiegowych drabin z poręczami. Dach dwuspadowy, drewniany, typu jętkowego, z krzyżulcami poprzecznymi i podłużnymi. Pokryty dachówką. Na tynkowanym pasie podgzymsowym od strony południowej częściowo zachował się słabo czytelny napis z datą „1539”. Całość zwarta, prosta i surowa z małymi otworami okiennymi. Do transportu pionowego towarów służył dźwig, po którym do dziś pozostał szyb, obecnie wykorzystywany przez strażaków do suszenia węży gaśniczych.Obiekt nie przedstawia szczególnej wartości architektonicznych, jest jednak historycznym dokumentem epoki.

Opracował: Ivo Łaborewicz

www.luban.pl/luban/zabytki.php
www.polskaniezwykla.pl/attraction/-728483648.id

Źródła i literatura:
Waldemar Bena, Lubań wczoraj i dziś, Lubań 2005;
Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu - Delegatura w Jeleniej Górze – archiwum.

Galeria

Na mapie